Gıda bankacılığı nedir?

Veren kurum ve kişilerle alan ihtiyaç sahiplerini buluşturan, yasal zemini olan bir sivil toplum modelidir.

Gıda bankacılığı; gıda, giysi, temizlik ve hijyen ürünlerini bağış olarak toplayan, ayrıştıran, depolayan ve ihtiyaç sahiplerine dağıtan bir sivil toplum modelidir. Kurumlar ve kişiler ürünleri gıda bankasına verir, ihtiyacı olanlar da bu ürünleri gıda bankasından alır.

Model, iki sorunu aynı anda ele alır: bir yanda satılamayan ama tüketilebilir durumdaki ürünler çöpe gitmekten kurtarılır, diğer yanda bu ürünler ihtiyacı olan hanelere ulaşır. Bağışçı ürününü ya da nakdi desteğini verir; gıda bankası tedarik, depolama ve dağıtım işini üstlenir.

Özet

Bilinmesi gerekenler

Türkiye’de yasal zemini var

5179 sayılı Kanun gıda bankacılığını tanımlar; 5035 sayılı Kanun bağışçıya vergi avantajı sağlar.

Bursa’nın ilk STK gıda bankası

Gönüllü Hareketi Derneği 2021’de kurdu; bugün şehrin her ilçesinden gelen başvuruları değerlendiriyor, onay alan hanelere düzenli destek ulaştırıyoruz.

Market düzeninde, seçerek

Yararlanıcı, kendisine tanımlanan destek kapsamında ürününü raftan kendisi seçer; böylece yardımlaşma insan onuruna yakışır bir zeminde yürür.

Çözümün tamamı değil, büyük desteği

Gıda bankacılığı yoksulluğun çözümü değildir; ancak ailelerin ayakta kalmasında en güçlü desteklerden biridir.

Nasıl işler

Bağıştan sofraya dört adım

1
Toplama
Kurumlar ve bireyler gıda, giysi, temizlik ve hijyen ürünlerini bağışlar.
2
Satın alma
Yapılan nakdi bağışlar ile piyasa araştırması yapılarak ihtiyaçlara göre en uygun ürünler satın alınır.
3
Ayrıştırma ve depolama
Ürünler tasnif edilir, tüketilebilirlik ve raf ömrü kontrol edilir; uygun koşullarda depolanır ve kayda alınır.
4
Dağıtım
Değerlendirmesi tamamlanan hanelere planlı biçimde ulaştırılır.

Türkiye’de

Yasal mevzuat

Gıda bankacılığı Türkiye’de 2004’ten bu yana tanımlı bir faaliyet; bağışçıya sağlanan vergi avantajları da aynı dönemde düzenlendi. Ayrıntısını merak ettiğiniz başlığı açabilirsiniz.

5179 sayılı Kanun — gıda bankacılığının tanımı

Gıda Bankacılığı, 5179 sayılı ve 27.05.2004 tarihli “Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun” içinde aşağıdaki gibi tanımlanmıştır:

“Bağışlanan veya üretim fazlası, sağlığa uygun her türlü gıdayı tedarik eden, uygun şartlarda depolayan ve bu ürünleri doğrudan veya değişik yardım kuruluşları vasıtasıyla fakirlere ve doğal afetlerden etkilenenlere ulaştıran ve kâr amacı gütmeyen dernek ve vakıfların oluşturduğu organizasyon”

Resmî kaynağa git

5035 sayılı Kanun — vergi düzenlemeleri

02.01.2004 tarihli, 25334 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5035 Sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile Gelir Vergisi Kanununun (GVK) 40 ve 89 no’lu maddelerinde ve 3065 sayılı KDV Kanununun 17 no’lu maddesinde yapılan değişikliklerle Gıda Bankacılığı faaliyetlerini destekleyecek vergi düzenlemeleri yapılmıştır:

Resmî kaynağa git

GVK 40. Madde — bağışın gider kaydı

GVK 40. Madde: “Ticari Kazancın Tespitinde İndirilecek Giderler” başlıklı maddesine, “gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara, Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedelinin, matrahın tespitinde gider olarak kaydedileceği” hükmü eklenmiştir.

GVK 89. Madde — beyannamede indirim

GVK 89. Madde: Mükelleflerin yıllık beyanname ile bildirecekleri gelirlerden yapabilecekleri indirimleri listeleyen bu maddeye, “fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara, Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedelinin tamamı, yıllık beyanname ile bildirilen gelirden indirilir” hükmü eklenmiştir.

Resmî kaynağa git

KDV Kanunu 17. Madde — KDV istisnası

KDVK 17. Madde: “Sosyal ve Askeri Amaçlı İstisnalarla Diğer İstisnalar” başlıklı maddeye gıda bankacılığı ile ilgili olarak, “fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda maddelerinin teslimi KDV’den müstesnadır” hükmü eklenmiştir.

Resmî kaynağa git

251 No’lu Gelir Vergisi Tebliği — usul ve esaslar

251 No’lu Gelir Vergisi Tebliği (RG No: 25409, 21.03.2004): Bu tebliğ ile 5035 sayılı kanuna atıfta bulunularak, gıda bankacılığı kapsamında yapılacak bağışlara ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Tebliğe göre, bağışın tüzüğünde veya senedinde ihtiyaç sahiplerine gıda yardımı yapacağı hükmü bulunana bir derneğe veya vakfa yapılması gerekmektedir. Tebliğde ayrıca, bağışa konu mallar, bağışın niteliği, bağışı yapanların ve alanların düzenlemesi gereken evraklar, kayıt düzeni ve beyannamelerde gösterim gibi konular da belirtilmiştir.

Resmî kaynağa git

2004 tarihli düzenleme — kapsamın genişlemesi

31.12.2004 tarihli, 25607 3. Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Vergi Kanunlarının Yeni Türk Lirası’na Uyumu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile, gıda bankacılığının kapsamı genişletilmiş ve giyecek, temizlik, yakacak bağışlarının da maliyet bedeli üzerinden gider kaydedilebileceği hükmü konmuştur.

Resmî kaynağa git

Gelir İdaresi Başkanlığı özelgeleri

Ayrıca T.C. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gıda bankacılığı ile ilgili yayınlanmış özelgeler de bulunmaktadır.

Resmî kaynağa git

Güncel mevzuata nasıl ulaşılır?

mevzuat.gov.tr adresindeki arama çubuğuna “gıda bankacılığı” yazıldığında ve “içerik” üst başlığı seçildiğinde Gıda Bankacılığı ile ilgili tüm güncel mevzuatlara ulaşılabilmektedir.

Kurumlar için

Fatura ve belgelendirme

Gıda bankacılığı kapsamında bağış yapan kurumlar vergi muafiyetinden yararlanabilir.

1
Kurum tarafından bağışlanan ürünler için satış faturası kesilir ve KDV %0 olarak çıkışı yapılır.
Gönüllü Hareketi Derneği’ne kesilen faturanın açıklama kısmında “ihtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır” ibaresi eklenir.
2
Bağışlanan ürünler Ayni Bağış olarak Gıda Bankası’na kaydedilir.
Gönüllü Hareketi Derneği tarafından Ayni Bağış Gelir Makbuzu düzenlenir ve bir nüshası bağış yapan kuruma verilir.
3
Gıda Bankası yararlanıcısı olan ihtiyaç sahiplerine ürünler ulaştırılır.
Gıda Bankası’ndan ihtiyaç sahiplerine verilen ürünler için Ayni Bağış Gider Makbuzu düzenlenerek, ürünler stoktan düşülür.
4
Kurumlar bağışladıkları ürün tutarını Kurumlar Vergisi’nden düşer.
Bir kurum yıl boyunca Gıda Bankasına yaptığı bağışın toplam tutarını (örneğin toplam bağış miktarı 200.000 TL ise), o yılın Kurumlar Vergisi’nden düşer.

Örnek ayni bağış faturası — Örnek fatura — açıklama kısmına “ihtiyaç sahiplerine yardım şartıyla bağışlandığından KDV hesaplanmamıştır” ibaresi eklenir.

Kurumsal destek

Destek olun, birlikte etki yaratalım

Kurumunuzun ürün, lojistik, sponsorluk ya da çalışan gönüllülüğü desteği; bizim depolama ve dağıtım kapasitemizle buluştuğunda yüzlerce aileye ulaşır. Nasıl destek olabileceğinizi konuşmak için bizimle iletişime geçin.

Bağış seçenekleri

Küresel Amaçlar